finans haberleri

içerik yükleniyor...Yüklenme süresi bağlantı hızınıza bağlıdır!

BASİT GERÇEK: TOPLUMUN VARLIK NEDENİ

BASİT GERÇEK: TOPLUMUN VARLIK NEDENİ

BASİT GERÇEK: TOPLUMUN VARLIK NEDENİ
Haberi Sesli Dinle

Thomas Hobbes, yapay bir can olarak tanımladığı toplumun varlık nedenini doğal can olarak tanımladığı insan bireyinin yaşamını korumak olarak belirliyor. Hobbes bu belirlemesiyle Aristoteles’in insanı toplumsal bir varlık olarak tanımladığı belirlemesini hatırlatıyor. Aristoteles’e göre insanın toplum dışında var olması mümkün değildir. Toplum dışında varolan ya vahşidir, yani ahlaki bir varlık değildir ya da tanrıdır, yani mükemmeldir, dolayısıyla kendi kendine yetendir.

Hobbes’un toplumun varlık nedenine ilişkin belirlemesi sonraki kuşak filozoflar tarafından önemsenmiş ve bunu yakından tanımlamaya çalışılmıştır. Bu konuda yapılan ilk büyük deneme olarak görülebilecek olan bir Leibniz tanımlamasında toplum “gereksinim ortaklığı” (“Bedürfnisgemeinschaft”) olarak betimlenmiştir. Kavramı Hegel’e borçluyuz. Bu fikir Descartes’ın ve Spinoza’nın sonsuz töz ve sonlu töz kavramlarında teorik olarak tanımlanmıştır.

Hegel ve Marx’ın bu konuya özgün katkısı bir gereksinim ortaklığı olarak modern toplumun nasıl bir halde bulunduğunu göstermiş olmalarında yatmaktadır. Toplum gereksinim ortaklığı olarak tanımlandığı için Hegel yoksulların gereksinimlerinin giderilemediğine işaret edebilmiştir. Hegel bu düşünümü Klasik Alman Felsefesinin doruk noktası olarak formüle etmiştir. Zira felsefe insanın ahlaklılığının tesisi ile ilgilidir. Marx’ın tüm çabası Hegel’in bu gözleminin nedenini açıklamakla ilgili olduğunu hatırlamak gerekmektedir.

Bu düşünme geleneği 20. yüzyıla ontoloji ve toplumsal varlığın ontolojilerine dair tartışmayı hazırlamıştır. Ontoloji tartışmasının bu iki boyutuyla tartışılması gerekir. Ülkemizde bu tartışma Heidegger’in basitleştirip insan ontolojisine indirgediği tartışma üzerinden yürüdüğü için arpa boyu yol alamamıştır. Ne bir genel ontoloji ne de toplumsal varlığın ontoloji konusunda bir adım ileri gidememiştir.

Prof. Dr. Doğan Göçmen

Tarih: 01-01-2022

FACEBOOK YORUM
Yorum